haddin tarifi:kavlun dallun ala mahiyetişşey'i.
manası:birşeyin mahiyeti üzerine delalet eden kavildir.

haddi tamın tarifi:vehüvellezi yeterekkebü an cinsişşey'i ve faslihilkaribeyni.
manası: bir şeyin cinsi karib ve faslı karibinden terekküp eden şeydir.
misali: el insanü ma hüve hayvanün natıkun
anlatımı: hayvanun natikun haddi tamdır,haddir çünkü birşey olan insanın cinsi karibi olan hayvan ve faslı karibi olan natıktan terekküp etmiştir,tamdır çünkü zatiyatın tamamı kendisinde mezkür olmuştur.

haddi nakısın tarifi:vehüvellezi yeterekkebü an cinsil beiidi ve faslihilkaribi.
manası: birşeyin cinsi beid ve faslı karibinden terekküb eden şeydir.
misali:el insanü ma hüve cismü natikun.
anlatımı: cismü natikun haddi nakıstır,haddir çünkü birşey olan insanın mahiyeti üzerine delalet etmiştir,nakıstır çünkü birşey olan insanın cinsi beidi olan cisim ve faslı karibi olan natıktan terekküb etmiştir.

resmin tarifi:kavlun dallun ala asarişşey'i.

resmi tamın tarifi:vehüvellezi yeterekkebü an cinsişşey'i ve havassihillazimeti.
manası:birşeyin cinsi karib ve havassı lazimesinden terekküb eden şeydir.
misali: elinsanü ma hüve hayvanün dahikun
anlatımı: hayvanün dahikun resmi tamdır,resimdir çünkü birşey olan insanın eserleri üzerine delalet etmiştir,tamdır çünkü birşey olan insanın cinsi karibi olan hayvan ve havassı lazimesi olan dahikden terekküb etmiştir.

resmi nakısın tarifi: ve hüvellezi yeterekkebü an araziyyatin tahtassu cümletüha bi hakikatin vahidetin.
manası: cümlesi bir hakikate mahsus olan arazlardan terekküb eden şeydir.
misali: insanın tarifinde olan,innehü maşin ala kademeyhi arizül ezfari badil beşerati müstekımülkameti dahhakun bittabhi.
manası: insan iki ayağı üzerine yürüyücü,tırnakları geniş,cildi tüğsüz,boynu dik, ve tabiatında mübalağa ile gülücüdür.
anlatımı: bu tarif resmi nakıstır,resimdir çünkü birşey olan imsanın esrleri üzerine delalet etmiştir,nakıstır çünkü cümlesi bir hakikat olan insana mahsus olan arazlardan terekküb etmiştir.

Aşk'a ciğerin yakmayan, mürşide doğru bakmayan,bahr-ı muhit'e akmayan,göl iken umman olurmu... Nakşibendi (k.s)